Ponieważ trwa Wielki Tydzień, tematem, z którym chcemy się tym razem zmierzyć, jest Pieta- symbolika, znaczenie i tajemnice artystów.
Pieta- symbolika i znaczenie detali.
Pieta to rzeźba przedstawiająca Maryję trzymającą na kolanach martwe ciało Jezusa. To obraz miłości, straty i zachowania godności w cierpieniu. Jak wiemy, na całym świecie setki artystów wykonało rzeźby przedstawiające tę scenę. Jednak każde z tych dzieł jest inne. Ważne są detale, ułożenie głowy i ciała Jezusa, twarz i wiek Maryi. Należy pamiętać, że chociaż każdy artysta miał swoją wizję, zazwyczaj inspirowali się pracami poprzedników. Każdy też miał swoje tajemnice.
Pieta Michała Anioła- najbardziej znana.
Większość z nas, słysząc słowo „Pieta” od razu przenosi się myślami do Bazyliki św. Piotra. Tam bowiem znajduje się jedno z największych dzieł Michała Anioła. Jak wygląda ta rzeźba? Maria siedzi na szczycie głazu symbolizującego Kalwarię. Na kolanach trzyma ciało Jezusa zdjęte z krzyża. Ślady na ciele Jezusa to niewielkie rany w dłoniach i stopach i delikatne przecięcie w boku.
Jaka jest tajemnica artysty? Ciało Maryi jest większe niż ciało Jezusa. Proporcje nie zostały zachowane z rozmysłem. Gdyby postać Maryi była mniejsza, trzymanie dorosłego mężczyzny byłoby trudne. Jak Michał Anioł rozwiązał ten problem? Zwróć uwagę, że szata Maryi wygląda jak prawdziwy materiał pełen fałd i wgłębień. Krótko mówiąc, duża ilość fałd materiału równoważy brak proporcji.
Wykonanie tej rzeźby Michałowi Aniołowi zlecił Kardynał Bilhères w 1498 roku. W kontrakcie dotyczącym rzeźby jest zapis, że będzie to najpiękniejsza rzeźba marmurowa, wśród tych, które można dziś zobaczyć w Rzymie.
Rzeźba powstawała przez kilka lat. Nawiasem mówiąc, kardynał, który zlecił wykonanie Piety, nie dożył ukończenia dzieła.
„Pietà Bandini” – najbardziej skomplikowana rzeźba.
Dlaczego ta rzeźba jest tak skomplikowana? Ponieważ w jednym kawałku marmuru Michał Anioł wyrzeźbił cztery postacie. Ciało Chrystusa opadające na ziemię po zdjęciu z krzyża podtrzymuje Matka Boska. Pomaga jej w tym Maria Magdalena i Nikodem.
Z rzeźbą tą wiąże się ciekawa historia. Michał Anioł podjął się tej pracy, będąc już po siedemdziesiątce. Pracował przy świecy, mając coraz większe problemy ze wzrokiem. Jaka jest tajemnica artysty? Nie dokończył tej pracy. Chciał zniszczyć rzeźbę. Ostatecznie znalazła się ona w rękach Francesco Bandiniego, który do jej dokończenia zatrudnił Tiberio Calcagni, ucznia Michała Anioła. Obecnie Pietà Bandini znajduje się w Museo dell’Opera del Duomo przy florenckiej katedrze Santa Maria del Fiore.
Pietà Rondanini – niedokończona rzeźba.
Pietà Rondanini to kolejna rzeźba Michała Anioła, która powstała pod koniec życia artysty. Uważa się ją za niedokończoną. Chodzi o to, iż rzeźba wygląda trochę jak szkic. Maryja jest przedstawiona w pozycji stojącej. Przytrzymuje ciało Jezusa. Dzieło od roku 1952 znajduje się w Mediolanie. Można je oglądać w Castello Sforzesco.
Pieta- symbolika i najbardziej znane rzeźby w Polsce.
Pietà z Lubiąża
Pietà z Lubiąża to prawdopodobnie najstarsza rzeźba tego typu znajdująca się w Polsce. Została wykonana pod koniec XIV wieku z drewna lipowego. Pokryta jest polichromią. Do 1943 roku znajdowała się w Lubiążu w opactwie cystersów, jednak od 1946 roku można ją oglądać w Muzeum Narodowym w Warszawie, w Galerii Sztuki Średniowiecznej. Jaka jest tajemnica artysty? Do dziś pozostał on nieznany. Historii rzeźby towarzyszy legenda, według której Pietà lubiąska została wykonana w Bambergu, a ofiarodawcą była św. Jadwiga Śląska, która podarowała dzieło klasztorowi w Trzebnicy.
Pietà gdańska
Pietà gdańska to gotycka rzeźba wykonana z piaskowca. Powstała na przełomie XIV i XV wieku. Maryja jest przedstawiona na niej jako młoda kobieta. Rzeźbę można zobaczyć w Bazylice konkatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku.
Pietà w kościele Świętej Barbary w Krakowie
Pietà w kościele Świętej Barbary w Krakowie to niewielka (62 cm wysokości) gotycka rzeźba, wykonana z wapienia. Przedstawia Matkę Boską, trzymającą na kolanach martwe ciało Jezusa zdjęte z krzyża. Dzieło to ma duże znaczenie historyczne: należy do tzw. Pięknych Piet. Są to rzeźby ukazujące ciało Jezusa w układzie horyzontalnym. Dzieło zostało wykonane w latach 90. XIV wieku. Jaka jest tajemnica artysty? Nie wiadomo kto był zleceniodawcą ani autorem dzieła.
Pieta symbolika i dzieła w przestrzeni publicznej.
Temat piety od razu kojarzy się z przestrzenią sakralną. Tymczasem w Kłodzku na jednym z filarów mostu znajduje się pieta- rzeźba przedstawiająca Matkę Boską Bolesną z ciałem Chrystusa. Ta rzeźba to „prowizorka”, która przetrwała od 1665 roku do dziś. Jej fundatorami byli hrabia Johann Georg von Götzen, starosta kłodzki i jego żona Maria Elżbieta. Czy jest tu jakaś tajemnica? Prawdę mówiąc, nie wiemy.
Historia rzeźb Piety wykonanych w naszej pracowni rzeźbiarskiej.
W pracowni mieliśmy okazję dwukrotnie zmierzyć się z tematem Piety.
Pieta dla Zgromadzenia Sióstr Serafitek w Rzeszowie- symbolika.
Pierwsza rzeźba powstała dla Zgromadzenia Sióstr Serafitek w Rzeszowie. Zaprojektowaliśmy i zrealizowaliśmy całą kaplicę: prezbiterium z ołtarzem, oświetlenie, mozaiki i posadzkę, a w kolejnych latach płaskorzeźby św. Antoniego i bł. Matki Małgorzaty Łucji Szewczyk.
Rzeźba znajduje się w centrum prezbiterium, bezpośrednio nad tabernakulum. Całość dzieła jest przedstawiona na planie koła, które otaczają miecze.
Może to przypominać o słowach: A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu (Łk, 2,35).
Maryja trzyma na kolanach ciało Syna. Jedną ręką podtrzymuje głowę, która jest bezwładnie przechylona do tyłu. Drugą ręką delikatnie przytrzymuje dłoń Jezusa.
Siostry Serafitki są naszymi długoletnimi klientkami. Dlatego też pomagaliśmy im przy różnych przebudowach w całej Polsce. Dlatego też, kiedy przebudowywały dom zakonny w Przemyślu, tam również przygotowaliśmy założenie kaplicy. I to właśnie tam jest druga nasza pieta.
Pieta dla Zgromadzenia Sióstr Serafitek w Przemyślu
Rzeźba przestawia Maryję podtrzymującą ciało Jezusa u stóp krzyża, pond tabernakulum. Dzieło sprawia wrażenie, jak gdyby postacie unosiły się w powietrzu, ponieważ kobieta nie utrzymałaby martwego ciała dorosłego mężczyzny.
Głowa Jezusa jest pochylona, twarz osłonięta włosami. Maryja pochyla się, całując głowę Syna. Ciało Jezusa wyrzeźbiliśmy jako osłonięte pofałdowaną materią. Faktycznie widać tylko górną połowę ciała, ślady po gwoździach i włóczni.
Oczywiście inspiracją dla tej rzeźby była Pietà Rondanini Michała Anioła.
A jaka jest nasza tajemnica? Siostry uruchomiły w Rzeszowie przedszkole, do którego zapisaliśmy nasze dzieci. Oprócz tego, że Siostry dbały o ich rozwój duchowy, to tam nasi synowie, zaglądając do kaplicy, mogli spotkać się ze Stwórcą, a przy okazji zobaczyć to, nad czym pracowaliśmy.
Podsumowanie
Podsumowując, jakie jest podstawowe znaczenie dzieła sztuki, jakim jest pieta? Na przestrzeni wieków powstało wiele dzieł sztuki, które przedstawiają matkę Jezusa trzymającą Jego ciało po zdjęciu krzyża. Jednak pieta, niezależnie od zamysłu artysty czy użytego materiału, ma jedno zadanie. Należy pamiętać, że pieta powinna tworzyć przestrzeń do zatrzymania się i chwili refleksji o tajemnicy, jaką jest śmierć Chrystusa.
Potrzebujesz więcej informacji o naszych realizacjach?
Zainteresował Cię artykuł „Pieta- symbolika, znaczenie i tajemnice artystów?”
Przeczytaj podobne treści:
Ojciec Leon Dehon- inicjator wielkiego dzieła.
Błogosławiony Jerzy Matulewicz- człowiek oddany całkowicie Bogu.
